Ból w okolicy żuchwy, przeskakiwanie w stawie, trzaski podczas otwierania ust, uczucie napięcia mięśni twarzy, trudność w szerokim otwieraniu ust albo dyskomfort podczas żucia?
Problemy stawów skroniowo-żuchwowych, określanych jako TMJ, bardzo często wymagają szerszego spojrzenia niż tylko pracy z napiętymi mięśniami.
W naszym podejściu nie ograniczamy się wyłącznie do rozluźniania mięśni żwaczy czy mięśni skroniowych.
Analizujemy biomechanikę samego stawu, sposób poruszania się żuchwy oraz zależności pomiędzy TMJ, odcinkiem szyjnym kręgosłupa, kością gnykową, językiem, dnem jamy ustnej i obręczą barkową.
Jak pracuje staw skroniowo-żuchwowy?
Staw skroniowo-żuchwowy jest jednym z najbardziej złożonych stawów w organizmie.
Podczas otwierania ust żuchwa nie wykonuje jednego prostego ruchu. Początkowo dominuje ruch rotacyjny, a następnie dochodzi do ruchu translacyjnego, podczas którego głowa żuchwy wraz z krążkiem stawowym przesuwa się w kierunku guzka stawowego kości skroniowej.
Prawidłowa biomechanika wymaga więc współpracy:
- powierzchni stawowych,
- krążka stawowego,
- torebki i więzadeł,
- mięśni żucia,
- mięśni nadgnykowych i podgnykowych,
- układu nerwowego kontrolującego ruch żuchwy.
Jeżeli któryś z tych elementów pracuje nieprawidłowo, pacjent może zauważać zmianę toru otwierania ust, asymetrię, ograniczenie ruchu albo przeskakiwanie w stawie.
Co oznacza przeskakiwanie w stawie?
Kliknięcie czy przeskoczenie podczas otwierania lub zamykania ust może być związane między innymi ze zmianą relacji pomiędzy głową żuchwy a krążkiem stawowym.
Jednym z częstszych mechanizmów jest przemieszczenie krążka stawowego z repozycją.
W takiej sytuacji podczas ruchu głowa żuchwy ponownie „wchodzi” w prawidłową relację z krążkiem, co może być odczuwane jako charakterystyczne kliknięcie.
Nie każde przeskakiwanie oznacza jednak konieczność leczenia.
Dlatego podczas badania zwracamy uwagę nie tylko na sam dźwięk, ale również na:
- obecność bólu,
- zakres otwierania ust,
- tor ruchu żuchwy,
- symetrię,
- uczucie blokowania,
- napięcie mięśni,
- występowanie zaciskania zębów,
- występowanie bólu głowy lub szyi.
TMJ i odcinek szyjny - dlaczego często analizujemy je razem?
Staw skroniowo-żuchwowy nie funkcjonuje w oderwaniu od odcinka szyjnego.
Pozycja głowy i szyi wpływa na ustawienie żuchwy, a mięśnie odpowiedzialne za kontrolę żuchwy pozostają funkcjonalnie powiązane z mięśniami szyi.
U części pacjentów z zaburzeniami TMJ obserwujemy również:
- ograniczenie ruchomości odcinka szyjnego,
- zwiększone napięcie mięśni podpotylicznych,
- bóle szyi,
- bóle głowy,
- zmianę ustawienia głowy względem tułowia.
Nie oznacza to, że każdy problem żuchwy jest spowodowany przez szyję.
Oznacza natomiast, że badanie wyłącznie samego stawu może nie dać pełnego obrazu funkcjonalnego problemu.
Dlatego podczas konsultacji analizujemy również górny odcinek szyjny, połączenie czaszkowo-szyjne oraz sposób, w jaki pacjent utrzymuje i porusza głową.
Kość gnykowa i mięśnie dna jamy ustnej
Bardzo ważnym elementem tego układu jest również kość gnykowa.
Jest wyjątkową strukturą, ponieważ nie łączy się bezpośrednio stawowo z innymi kośćmi. Jej położenie zależy przede wszystkim od równowagi napięcia mięśni nadgnykowych i podgnykowych.
Mięśnie te uczestniczą między innymi w:
- ruchach żuchwy,
- połykaniu,
- pracy języka,
- stabilizacji kości gnykowej,
- funkcji dna jamy ustnej.
Dlatego u pacjentów z problemami TMJ zwracamy uwagę również na napięcie i funkcję tej okolicy.
Zaburzenie równowagi mięśniowej wokół kości gnykowej może wpływać na mechanikę żuchwy, szczególnie podczas otwierania ust i pracy mięśni nadgnykowych.
Terapia to nie tylko mięśnie
Wiele osób kojarzy terapię stawów skroniowo-żuchwowych przede wszystkim z masażem żwaczy.
Taka praca może być pomocna, ale stanowi tylko jeden z elementów terapii.
W zależności od problemu pacjenta możemy pracować nad:
- ruchomością samego stawu skroniowo-żuchwowego,
- biomechaniką otwierania i zamykania ust,
- napięciem mięśni żucia,
- mięśniami nadgnykowymi i podgnykowymi,
- dnem jamy ustnej,
- odcinkiem szyjnym kręgosłupa,
- połączeniem czaszkowo-szyjnym,
- kością gnykową,
- kontrolą motoryczną żuchwy.
W niektórych przypadkach stosujemy również techniki wewnątrzustne, jeżeli ich zastosowanie jest uzasadnione badaniem.
Dlaczego praca stawowa może mieć znaczenie?
Jeżeli problem dotyczy ograniczenia ruchomości, zmienionego toru ruchu lub asymetrii pracy żuchwy, sama redukcja napięcia mięśniowego może być niewystarczająca.
Wtedy terapia może obejmować również delikatne techniki mobilizacyjne stawu, mające na celu poprawę dostępnego zakresu ruchu oraz jakości ruchu żuchwy.
Praca stawowa nie jest jednak celem samym w sobie.
Traktujemy ją jako uzupełnienie terapii i zawsze odnosimy ją do całego obrazu funkcjonalnego pacjenta.
A co z bruksizmem?
Zaciskanie zębów i bruksizm bardzo często współistnieją ze zwiększonym napięciem mięśni żucia oraz dolegliwościami TMJ.
W takim przypadku terapia manualna może wspomagać zmniejszenie bólu i napięcia oraz poprawę komfortu funkcjonowania żuchwy.
Sam bruksizm jest jednak problemem złożonym.
Może być związany z regulacją układu nerwowego, snem, stresem oraz wieloma innymi czynnikami, dlatego nie sprowadzamy jego terapii wyłącznie do „rozluźnienia żwaczy”.
Dlaczego analizujemy szerzej?
W naszym podejściu staw skroniowo-żuchwowy jest jednym z elementów większego układu.
Jeżeli pacjent zgłasza ból żuchwy, przeskakiwanie w stawie czy trudność w otwieraniu ust, badamy nie tylko miejsce występowania objawu.
Analizujemy również:
- ruch żuchwy,
- funkcję mięśni,
- ruchomość szyi,
- górny odcinek szyjny,
- kość gnykową,
- dno jamy ustnej,
- sposób oddychania i pozycję głowy.
Dopiero wtedy decydujemy, które elementy rzeczywiście wymagają terapii.
Celem terapii nie jest więc tylko rozluźnienie napiętych mięśni, ale poprawa funkcji całego układu odpowiedzialnego za ruch i kontrolę żuchwy.
Jeżeli odczuwasz ból w okolicy stawu skroniowo-żuchwowego, przeskakiwanie, ograniczenie otwierania ust, napięcie mięśni twarzy lub objawy współistniejące z bólem szyi czy głowy, warto ocenić problem funkcjonalnie i szerzej niż tylko w obrębie samego TMJ.
Chcesz sprawdzić, skąd biorą się Twoje dolegliwości? Umów wizytę - podczas konsultacji przeprowadzimy wywiad i badanie, a terapię dobierzemy indywidualnie.